[Eski] Rock Konserinde İdeal Monitör Gücü

[Haznac]

Bir rock yada pop yani çok gürültülü bir konserde kullanılacak sahne monitörleri aşağı yukarı kaç watt olmalı?Ya da şöyle sorayım piyasada tecrübeyle sabitlenmiş bir watt miktarı var mı?

Bir de monitörlerin ses iletimi,full range hoparlörlerin ses iletiminden ne kadar farklıdır?Bu fark,sahne monitörü yerine full rangeleri yere dizdiğimizde başımıza binbir bela açacak kadar büyük müdür?

 

[UfukOnen]

Bir rock yada pop yani çok gürültülü bir konserde kullanılacak sahne monitörleri aşağı yukarı kaç watt olmalı?Ya da şöyle sorayım piyasada tecrübeyle sabitlenmiş bir watt miktarı var mı?

Sahne monitör sisteminden bahsediyorsak bunu cevaplamak için grubun kaç kişi olduğunu, sahnenin büyüklüğünü ve de grubun istediği ses şiddeti seviyesini bilmek yazım.

Eğer "gürültülü" bir monitör sistemindeki her bir monitör için soruyorsan 125 dBSPL (peak değil long-term) diyebilirim.

Watt olarak ifade etmek doğru değil çünkü driver'ların sensitivity'si var, monitörü sürdüğün amfi var... Mesela şu kadar Watt derim ama driver'ların sensitivity'si düşüktür, amfi yetersizdir, küme düşer.

Bi-amp kullanmakta fayda var monitörleri ama maliyet artıyor tabii.

 

[UfukOnen]

Bir de monitörlerin ses iletimi,full range hoparlörlerin ses iletiminden ne kadar farklıdır?Bu fark,sahne monitörü yerine full rangeleri yere dizdiğimizde başımıza binbir bela açacak kadar büyük müdür?

Olmaz, çünkü en başta açı tutmaz, nasıl yatıracaksın onları yere?

 

[Haznac]

Açı kolay abi :lol:

 

[Atalay]

Türk aklı herşeye kadir!

 

[Mahcem]

piyasada tecrübeyle sabitlenmiş bir watt miktarı var mı?

Beş kiloluk paketler daha ucuza geliyormuş. Toptan fiyatına. Hem taşıması da kolay oluyor diyorlar.

 

[UfukOnen]

piyasada tecrübeyle sabitlenmiş bir watt miktarı var mı?

Beş kiloluk paketler daha ucuza geliyormuş. Toptan fiyatına. Hem taşıması da kolay oluyor diyorlar.

Hocam sen eskide kalmışsın. Onların 25 kiloluk olanları çıktı. Çok daha ekonomik. Hem kutuların altı da tekerlekli, sürü götür yani, ağır kaldırmaya gerek yok.

 

[Mahcem]

Doktor ağır kaldırma demişti zaten, bu iyi oldu.

 

[UfukOnen]

Bu arada konu da şahane sulandı, sular yerlere taştı, o da başka mesele... :lol:

 

[Mahcem]

Kavun tatlı ben n'aapayım?


Yani öyle soruya böyle cevap. "10 bin wattan aşağısı delikanlı rocker'ı bozar hoca..."



Ne bileyim? 40 bin Watt? 50 bin Watt? 100 bin Watt? Paran neye yeterse. Mekân neye müsaitse. Yerel izinler neye müsaade ediyorsa. Ne kadar "süper" bir star isen o kadar uçarsın.

1970'lerde 80'lerde millet paranın alabileceği en büyük gücü alır bağlar kullanırdı ama artık Batı ülkelerinde Health And Safety Regulations (Sağlık ve Emniyet Talimatnameleri) denen olay çok sıkılaştırıldı, aşırı yüksek güçte seslendirme uygulamaları çevre kirliliği kapsamında değerlendiriliyor. Ama bu konuda Türkiye'deki uygulamalar ne durumda ona bakmak lazım, olay vatajla alakalı değil, daha çok dBSPL (ses basınç seviyesi) ile alakalı. Öyle artık eski The Who konserlerindeki gibi 120dB SPL volümlere izin verilmiyor diye biliyorum. Konseri sigortalatamıyorsun bir kere, eğer aşırı şiddetten dolayı bir sağırlık oluşursa ve birisi de mağdur olup seni mahkemeye verirse sigortan sorumluluk kabul etmiyor. O yüzden poliçede ne varsa orada duruyorsun.

Ama tabii bu Britanya'da ABD'de Avrupa Birliği ülkelerinde ve diğer gelişmiş ülkelerde böyle. Norveç'te İsviçre'de Kanada'da filan. TC'de durum nedir bilemiyorum kanunlar açısından. Uygulamayı zaten geçtik.

 

[Haznac]

Soruyu daha açık sormalıymışım.''Bütün,genel watt'' diye bir soru tabi saçma olabilirdi.Benim düzgün soramadığım;tek bir sahne monitörü bazındaydı.Mesela 100dBSPL'lik bir rock konserinde(ilk soruda gürültülü derken bunu kastetmeye çalıştım) mühendislerin sahnede kullanmayı tercih ettikleri monitör(tek bir adedi) kaç wattlık olur?Bir klasik müzik konserinde yapılır mı bilmiyorum ama,eğer bir sahne monitörleme yapılacaksa kuvvetle muhtemel ki fazla gürültü yapan,yani yüksek ses üreten,yani yüksek wattlı sahne monitörü kullanılmayacak,daha düşük wattlı mesela 50Wlık bir monitör kullanılacaktır.Gürültülü yani 100 hatta üzeri dBSPL'lik bir rock konserinde ise yine kuvvetle muhtemel ki vokalistin önüne koyacağımız bir 50Wlık monitör,o curcurnada hiçbir işe yaramayabilir.İşte bu noktada,forumda bu tarz konserlerde yer almış tecrübeli abilerimizin de olduğunu düşünerek,kaç wattlık bir sahne monitörü seçiyorlar onu merak ettim.Mesela 150Wlık sahne monitörlerinden,o anki ihtiyaca göre 8 tane...gibi.

Şimdi tamam mı?

 

[UfukOnen]

Şimdi tamam mı?

Maalesef yine tamam değil!

Yazmıştım ama tekrar yazıyorum. Watt olarak düşünme; ses şiddeti olarak düşün: dBSPL.

125 dBSPL ses şiddetine ulaşabilen bir monitör "gürültülü" uygulamalar için yeterli olacaktır.

 

[Haznac]

Yine de olmadı!! hehe :lol:
Kaç metrede 125dBSPL??
Specslerde genelde 1metrede ölçülen dBSPL yazar da,bu bahsettiğin 125dBSPL de öyle mi?

 

[Haznac]

Sanırım yine bir yanlışlık yaptım.O sensitivity ölçümlerinin nasıl yapıldığını okumuştum ama tam olarak hatırlayamıyorum.Şimdi SoundTech'in sayfasından envayi çeşit monitörün specslerinde Sensitivity'e bakınca,watt ne olursa olsun hepsinde 95dB yazdığını gördüm.Yani kaç metrede 95dB yazmıyor ama sonuçta hepsi aynı.Bu da bahsettiğin 125dBSPL'in,kabinin duyarlılığıyla(sensitivity) ile alakasının pek olmadığını gösteriyor.Yani dB SPL ölçen bir aletle,mesela vokalistin bulunduğu yerden 125dbSPL ölçene kadar gözüme uyku girmiyecek,öyle mi?Fazla değil mi be abi...Zavallı vokalist.

Yine konuyu alakasız bir yerinden yakaladıysam kusura bakmayın,benim jetonlar paraşütsüz atlamama konusunda çok ısrarcı da.

 

[UfukOnen]

Yine de olmadı!! hehe :lol:
Kaç metrede 125dBSPL??
Specslerde genelde 1metrede ölçülen dBSPL yazar da,bu bahsettiğin 125dBSPL de öyle mi?

Evet, 1 metrede 125 dBSPL ama sensitivity değil bu; amfiden hoparlörün kaldırabileceği güç ile beslenmiş hali.

Sensitivity 1W @ 1m olarak ölçülür.

Örnek olarak; elimizde iki adet hoparlör var. Bunlardan biri 500 Watt, sensitivity 95 dB. Digeri 250 Watt, sensitivity 98 dB.

Birinciyi 500 Watt ile sürdük. 500 Watt bize 27 dB kazanç sağlayacaktır. O zaman bu hoparlörün ses şiddeti 122 dBSPL olacaktır.

İkinciyi 250 Watt ile sürdük. 250 Watt bize 24 dB kazanç sağlalacaktır. O zaman ikinci hoparlörün de ses şiddeti 122 dBSPL olacaktır. İkisi ses şiddeti olarak aynı yani. Bu sebepten dolayı Watt'ı çok önemseme, önemli olan dBSPL demiştim.

8)

 

[UfukOnen]

...125dbSPL .....

Fazla değil mi be abi...Zavallı vokalist.

Bence fazla tabii. Beni "şey etsen" durmam o hoparlörün yakınında... Ama maalesef millet bayılıyor. Uzun sürelerle fazla ses şiddetine maruz kalmak kulağa kalıcı hasar bırakıyor. İlk önce üst frekanslardan (tizler) duyma kaybı başlar. Bir de tinnitus (kulaklarda kalıcı çınlama) belası var, tedavisi yok. Çok tehlikeli işler bunlar.

 

[Haznac]

Tamamdır,şimdi gayet iyi kavradım.Jetonlar başarıyla inişi tamamladı. Çok teşekkürler.

 

[UfukOnen]

Rica ederim.

İlk başta biraz karışık gibi gelir ama zamanla herşey yerli yerine oturur.

8)

 

[Haznac]

Jetonlar dağlık bölgeye indi. :roll:

Kafama birşey takıldı,bu SPL hesaplarını yapmayla ilgili araştırma yaparken;Şimdi dB hesaplarının çoğunun dB=10.log(p1/p0) formülünden yapıldığını biliyoruz.Buna istisna iki dB türü var:dBvolts ve dBSPL.Bunları hesaplarken ise dB=20.log(p1/p0) formülünü kullanıyoruz(kitapların yalancısıyım).

Buradan hareketle,specs sheet(özellikler kağıdı)de sensitivity(1W@1m):99dBSPL olan bir aletin 250W'da 1 metreye ne kadar dBSPL uyguladığını bulabiliriz.

Fakat UfukOnen'in ve araştırdığım Electrovoice firmasının hesapları*,10.log(p1/p0) formülüne göre yapılmış.Yani;Gücün(W) iki katına çıkması demek 3dBlik bir artış demektir.Bu yüzden,sensitivity:95dBSPL olan 500Wlık kabin de,sensitivity:98dBSPL olan 250Wlık kabin de,1 metreye 122dBSPL uygular(98dB-95dB=3dB,500W/250W=2).

Neden böyle?Kitap,''dBSPL hesabında 20.log kullanın'' derken neden 10.log kullanılıyor?

*http://www.electrovoice.com/Electro..._Monitor_EDS/$file/EV_Force_i_Monitor_EDS.pdf

 

[UfukOnen]

Haznac,

Anladım ben senin derdini...
dB = 10.log(Powerx/Powery)
dB = 10.log(Ix/Iy)

Bu formül "güç" (power) veya "şiddet" (intensity) için geçerli.

Intensity: I = Pressure2/r (P kare bölü r) ama şimdi bunu daha da kafa karıştırmamak için bir kenara bırakalım.

Bu arada r (rho) oda sıcaklığı için 400 olan bir sabit değerdir.

dB = 10.log(Powerx/PowerY)

Örnek olarak 500 Watt güç bize kaç dB kazanç sağlar?
dB = 10.log(500/1)
dB = 10.log(500)
dB = 10.(2.698)
dB = 26.98

Kabaca 27 dB.

Hoparlörümüzün sensitivity'si 100 dB ise o zaman sonuç 127 dB(SPL) olur.


Gelelim ikinci formüle:

dB = 20.log(Px/Py)

Buradaki P "pressure" yani "basınç" için.

Hatırlarsak:
I = P2/r (P kare bölü r)

O zaman:
Pressure2 = Ir

Ya da:
P = Karekök(I.r)

I (Intensity) her metrekare başına düşen Watt için kullanılan birimdir.
I = Watt / metrekare
Bir metrekare için I = W

Aynı örnek (500 Watt) üzerinden gidecek olursak:

dB = 20.log(Pressurex/Pressurey)
dB = 20.log( (karekök(Ix.r)) / (karekök(Iy.r)) )
dB = 20.log( (karekök(500.400)) / (karekök(1.400)) )
dB = 20.log( (karekök(200000)) / (karekök(400)) )
dB = 20.log(447.213 / 20)
dB = 20.log(22.36)
dB = 20.(1.349)
dB = 26.98

Yani yine kabaca 27 dB; iki formülle de sonuç aynı.

Benim önceki mesajlarımda ve ElectroVoice veya diğer tüm hoparlör üreticilerinin verdikleri ölçümlerde ilk formül kullanılır çünkü burada Watt değerinden güçleri (Power) karşılaştırıyoruz.

Umarım yardımcı olabilmişimdir.

Selamlar.