[Eski] Mekana EQ kalibrasyonu yapmak icin neler gerekli?

[ozdnrk]

Selamlar..
Mekanlarda, mixere bağlı genel EQ ayarlarını yapan kişilerde gözlemlediğim şu;

Ortaya bir mikrofon koyuyorlar. Bir laptopları var. Hoperlere sanırım bu laptop tan cızırtıya benzer bir sinyal yolluyorlar. Sinyali de ortaya koydukları mikrofon aracılığıyla yine laptopa gönderip, sanırım bir analiz software iyle aşırı frekansları görüp eq dan traşlıyorlar.

1- Bu mikrofon ne tür bir mikrofon olmalıdır?
2- Bu analizi yapan yazılım nedir?
3- Mikrofonun kolonlarla açısı, uzaklığı vesaire ne olmalıdır? Mekandaki konum vs.
4- Laptopun ses kartından mikserin herhangi bir kanalına girip gaini ayarlayıp kanalı flat tutupmu yapılıyor? yani miksere sinyal gönderiminde dikkat edilecek noktalar nelerdir?
5- Tek tür sinyalmi var yoksa farklı sinyallerlemi çalışılıyor?
6- Bu türden ayarları yapabilmek için kolon yerleşimlerinin tekrardan gözden geçirilmesi gerekebilirmi?

Bu prosesi ayrıntılarıyla anlatacak, bu eq ların seçiminde (marka/model vs) nelere dikkat edilmesi gerektiğini de söyleyecek bilgili arkadaşlara çağrı...

Birde bu ayarları yaptığımızda mixer üzerindeki parametrik eq larımızın durumu, genel eq ile etkileşimi nasıl olur/olmalıdır..
Cevaplarsanız çok makbule geçer..
Herkese iyi tınılar..

 

[alperz]

Burada anlayamadığım iki husus var ancak. Her hoparlörün, her mikrofonun, her mikrofon preamplisinin bir karakteristik sesi vardır. Yani sonuç olarak hiçbir mikrofon ya da hiçbir hoparlör tüm frekansları eşit seviyede alamaz ve veremez. Bu yüzden bu işlem biraz saçma gibi geliyor. Tabii bu işlemde kullanılan aletlerin frekans eğrileri biliniyorsa, buna göre kullanılan yazılımlarda parametreler değiştirilerek yine aynı işlem sanki frekans eğrisi "düz" olan hoparlör ve mikrofonlarla yapılmış gibi yapılabilir.

 

[alperz]

Ben bu işlemi ilk defa sizden duydum. Ancak mantıken şöyle bir işlem olmalı
1. Kullandığınız sinyal için iki ihtimal var, ya tüm frekansları eşit olan bir sinyal göndereceksiniz(yani spectrum analyzer'daki tüm barlar eşit olacak) ya da 20Hz-20kHz aralığında belirlediğiniz bazı frekanslarda tek tek(bu işlem biraz ilk yolu dijitize etmek gibi, yani mutlaka kayıplar olacaktır) sinyaller göndermek.
2. Daha sonra bu gönderilen sinyali bir mikrofon yardımıyla kaydetmek ve ona da spectrum analyzer'da bakmak.
3. İlk gönderdiğimiz sinyal düzdü(yani tüm frekansları eşit şiddetteydi). Ancak kaydını aldığımız sinyal diyelim ki 500Hz'de 2dB kayba uğramış. Demek ki genel EQ ayarlarında 500Hz'i 2dB yükselteceğiz.

Ancak dediğim gibi kullanılan mikrofonlar, preampliler ve hoparlörlerin de ya flat olması ya da kullanılan analiz programının parametrelerinin kullanılan sinyal gönderme kaydetme ekipmanına göre adapte edilmesi gerekiyor.

Bir de şöyle aşırı bir yöntem aklıma geldi(muhtemelen bu da uygulanıyordur):
Salonda kaç hoparlör varsa, bunlar nereye yerleştirilecekse, bunların önüne(tercihen seyircilerin bulunacağı bu hoparlörlere en yakın noktalara) mikrofonlar konur ve her hoparlörden sıra ile(yine mikrofonun da yeri değişecek elbette) sinyal kaydı alınır. Daha sonra her hoparlörün çıkışını da bu şekilde farklı farklı EQ'larız.

 

[Cemal]

Ne sormak istedğini bir türlü anlayamıyorum. Odanın akustik testinden mi bahsediyorsun yoksa hoparlörlerin? O testi yapan kişiye neyi test ettiğini önce bir sor. Bilgisayardan muhtemelen pink noise gönderip bir test yapıyordur ama genel eq testi diye bir şeyi ilk defa duyuyorum. Bir de bu testin yapıldığı oda mixsaj odası mı yoksa mastering odası mı?

 

[ozdnrk]

Nerede gördüm: Bu bahsettiğim uygulamaya Ankara saklıkentte ve istanbul hayal kahvesinde yapılrken tanık oldum.

Sorduğum şu: Mekanın akustik yapısına göre, frekanslara verdiği tepkiye göre bir genel eq ayarlamıyormuyuz. İşte ben bunun analiz programlarıyla ve/veya dijital ortamda nasıl yapıldığını/yapılabileceğini soruyorum.

Öyle bir şey yok diyorsanız dahi bir sistem geliştirilemezmi?

Birde bu sorum sizi sinirlendirdiyse özür dilerim...

 

[Batuhan_Bozkurt]

Belli bir yere mikrofon koyup oraya göre bir ayar çekmenin getirisi ne olabilir diye düþünüyorum, aklýma pek bir þey gelmiyor. Yani bütün mekanýn akustiðini tek noktayakoyulan mikrofona göre deðerlendirip ona göre iþlem yapmak bu konuda tecrübeli olmasam da teorik olarak pek mantýklý gelmiyor. O mikrofonu yerleþtirebilecek sonsuz yer var bir mekanda ve her nokta için kaydedilen sese göre flat bir ayar yapmak mümkün, ancak sadece mikrofonun bulunduðu nokta için geçerli bir þey yapýlmýþ olmuyor mu... Bir nokta için bütün ayarlarý yaptýk diyelim, 5 metre ötede 5 metre beride ne oluyor peki bunu nasýl kestirebilirsiniz bu yöntemle? Bilmiyorum bana çok mantýklý bir iþ gibi gelmedi, alakasýz bir þeyden bahsediyorsam kusura bakmayýn.
Kolay gelsin

 

[ellessar]

ben şöle bişi duymuştum ama nedir ne değildir bilgim yok.laptopa mekanın boyutlarını giriyorlarmış yüksekliğini filan.bir tür similasyon gibi bişi galiba.daha sonra ona göre bir ses sistemi oluşturup eq ayarlıyorlarmış ama kim yapıyor nasıl yapıyor bir bilgim yok.(kulaktan dolmadır)

 

[Mundox]

Bu uygulama hemen hemen butun Kontrol odalarinin ve konser salonlarinin Monitor/PA hoparlorlerini besleyen guc amfilerine giren sinyalin EQ'lamasinda kullanilir.
Pink noise monitorler vasitasiyla Odaya verilir, Earthworks veya benzeri bir TEST mikrofonu da sweet spot dedigimiz yere kulak hizasinda konur. Bu mikrofonlar flattir yani cetvel gibi bir frekans karakteri vardir, ayrica omni directional olduklari icin sinyalin yonune bakmaz.
Buu mikrofondan cikacak sonuc ister standalone bir analyzer'da ister Smaart denen programda okunur.
Bu analizin verdigi bilgiler isiginda 31 kanalli grafik ekolayzir ya da parametric ekolayzir ile ayarlamalar cekilir. Afiyet olsun.

Konser alanlarinda House iicin ayri, monitor icin ayri ayarlama cekilir. Hatta her monitor kapsama alani icin ayri ayar cekmek ilactir.

Ama boyle bir luksun yoksa asina oldugun bir CD'yi calarsin EQ'yu ayarlarsin, ya da Ilk sarki'yi kobay olarak kullanirsin. Ama ayarini cekmis bir salonsa, ve bozarsan bi araba laf yersin.

 

[Batuhan_Bozkurt]

Mundox, bilgilendirme için teþekkürler, demin yürüttüðüm mantýðýn yanlýþ olduðunu anladým. Ama kafama bir þey takýldý, mikrofonun milyon yere konulabileceðinden bahsetmiþtim, yani flat karakterde bile olsa mikrofonun bulunduðu nokta bazý frekanslarda baskýn bazý frekanslarda çekinik bir yer olabilir mekanýn akustik yapýsýna göre. Sen de bir "sweet spot" tan bahsetmiþsin. Bu bölge böyle sorunlarýn yaþanmayacaðý bir bölge anlamýna geliyor sanýrým. Burayý nasýl belirliyoruz peki?
Teþekkürler.

 

[Cemal]

Birde bu sorum sizi sinirlendirdiyse özür dilerim...

Yahu bunu nereden çıkarttın? Buranın amacı bilgi alış verişini sağlamak.

 

[ozdnrk]

Yorumlarınız için hepinize teşekkürler.
Peki genel eq da örneğin 1k yı 2db indirmişiz. Mixer kanalında parametrik eq da ise 1k yı 2db arttırmışız. Bu durumda bunlar birbirlerini nötürlermi. Veya genel anlamda sorucak olursam başta da sormuştum bu iki eq nun üstüste gelmesi nasıl bir etki doğurur. Veya etkileşiminde nelere dikkat edilmelidir?

 

[Kusmuk]

Yorumlarınız için hepinize teşekkürler.
Peki genel eq da örneğin 1k yı 2db indirmişiz. Mixer kanalında parametrik eq da ise 1k yı 2db arttırmışız. Bu durumda bunlar birbirlerini nötürlermi. Veya genel anlamda sorucak olursam başta da sormuştum bu iki eq nun üstüste gelmesi nasıl bir etki doğurur. Veya etkileşiminde nelere dikkat edilmelidir?

Abartarak dene sonucu çok rahat duyabilirsin.

 

[Mundox]

Mundox, bilgilendirme için teşekkürler, demin yürüttüğüm mantığın yanlış olduğunu anladım. Ama kafama bir şey takıldı, mikrofonun milyon yere konulabileceğinden bahsetmiştim, yani flat karakterde bile olsa mikrofonun bulunduğu nokta bazı frekanslarda baskın bazı frekanslarda çekinik bir yer olabilir mekanın akustik yapısına göre. Sen de bir "sweet spot" tan bahsetmişsin. Bu bölge böyle sorunların yaşanmayacağı bir bölge anlamına geliyor sanırım. Burayı nasıl belirliyoruz peki?
Teşekkürler.

Sweet spot dedigim yer mixi yapanin durdugu yer. Yani senin durdugun yerdeki frekans karakterinden bahsediyoruz. Sahne monitorleri ise monitorun kapsama alanindaki vokal mikrofonu civarina koyarsin. Tabi house kolonlarini flatleme ile monitor'leri flatlamanin sebepleri ayri. Ilkinde balansli bir mix yapmak icin en elverisli ortami saglamaya, ikincisi nde ise sahneden gelecek feedback'i onlemeye calismak. Ama bunun bir kurali yok tabi, kosullara gore mikrofonun duracagi yer degisebilir, dedigin gibi milyon tane yer var koyacak, bu karari verme kabiliyetini tecrube ile kazanacaksin.

Bir odayi akustik olarak flatlemek neredeyse imkansiz gibi bir sey. Eskiden calistigim studyoya chicago'dan profesorler geldi lazerlerle mazerlerle olcumler aldilar, saga sola sunger yapistirdilar bilgisayar'dan komutlu XTA DP226 speaker management cihazlari yerlestirdiler kendilerine gore duz bir response aldilar. Ama nooldu feedback sorunlari cogaldi, adam gibi loud gruplara mix yapamaz olduk, sonra o binlerce dolarlik "ayarlar"i bozmak zorunda kaldik. Sonucta olcum bicim iyi ama bir yere kadar, baslangic olarak alinirsa iyi, gerisi kulakta, amaçta.

 

[alperz]

Pink noise monitorler vasitasiyla Odaya verilir, Earthworks veya benzeri bir TEST mikrofonu da sweet spot dedigimiz yere kulak hizasinda konur. Bu mikrofonlar flattir yani cetvel gibi bir frekans karakteri vardir, ayrica omni directional olduklari icin sinyalin yonune bakmaz.

Peki abi, bu mikrofonlar flat olmasa, yani herhangi bir omni-directional mikrofon kullansak, ama kullandığımız analiz yazılımına önceden söylesek "sana gelen sinyal şöyle bir mikrofondan geçiyor, ona göre sonuçları göster" gibisinden... O zaman da bu işlem başarılı olur değil mi?

 

[UfukOnen]

Pink noise monitorler vasitasiyla Odaya verilir, Earthworks veya benzeri bir TEST mikrofonu da sweet spot dedigimiz yere kulak hizasinda konur. Bu mikrofonlar flattir yani cetvel gibi bir frekans karakteri vardir, ayrica omni directional olduklari icin sinyalin yonune bakmaz.

Peki abi, bu mikrofonlar flat olmasa, yani herhangi bir omni-directional mikrofon kullansak, ama kullandığımız analiz yazılımına önceden söylesek "sana gelen sinyal şöyle bir mikrofondan geçiyor, ona göre sonuçları göster" gibisinden... O zaman da bu işlem başarılı olur değil mi?

Mantık olarak doğru fakat tabii fakat böyle bir sisteme sahipsen, eh bir de adam gibi test mikrofonun olması lazım tabii... :wink:

Vedat'ın anlattığı sistem ve uygulama standart olarak kullanılan bir sistemdir. Bu sayede hem feedback riskini azaltırsınız, hem mekanın akustik problemlerinin sound üzerindeki etkisini minimize edersiniz hem de genel bir fine-tuning yapmış olursunuz.

Eğer bu tip cihazlara sahip değilseniz feedback illetini önlemek, daha doğrusu riskini azaltmak için şöyle de bir alternatif var...

Sahnede kimse yokken sahne üzerindeki mikrofonları açıp seviyeleri feedback başladığı noktaya kadar yükseltmek, feedback'in oluştuğu frekansı bulup bunu bir EQ yardımı ile traşlamak (31-band grafik eq olabilir), tekrar seviyeleri yükseltip diğer frekanslarda oluşabilecek problemleri de yine aynı metodla tek tek elimine etmek. Bu yolla genel seviyede 3-6 dB kazanabilirsiniz ki bu çok ciddi bir fark. Bu tekniği hem dış hoparlörler için hem de tüm sahne monitörleri için tek tek uygulamalısınız. Tabii bu işlemi yaptıktan sonra sound'u tanıdık bir CD ile sistemin ve monitörlerin genel EQ ayarlarını kontrol etmekte fayda var. Bu tekniğe "ringing out the sound system" adı veriliyor. Uygularken çok dikkatli olmak lazım, feedback'i kontrol edemezseniz hem kulaklarınızı hem de hoparlörlerinizi uçurursunuz. :!:

 

[Mundox]

Peki abi, bu mikrofonlar flat olmasa, yani herhangi bir omni-directional mikrofon kullansak, ama kullandığımız analiz yazılımına önceden söylesek "sana gelen sinyal şöyle bir mikrofondan geçiyor, ona göre sonuçları göster" gibisinden... O zaman da bu işlem başarılı olur değil mi?

Ufuk dogru demis, oyle test aletlerin varsa bir kac yuz dolar daha verir adam gibi test mikrofonu alirsin ki adam gibi test yapabilesin.

Ufuk'un bahsettigi ringing out the sytem olayina bir ek de ben yapmak isterim. Sahne mikrofonlari acikken bir eleman avucunun iciyle mikrofona
dik aciyla elini yavasca yaklastirir, hafif otme oldugu yerdeki frekans bulunur, kesilir, ayni isleme devam edilir taa ki el mikrofona sifir olana kadar. Bu sekilde otmeyen mikrofon konser esnasinda hic otmez.

 

[alperz]

Bunu sormamdaki amaç şuydu. Şimdi elimizde bir pink noise var. Ve elimizeki monitörler atıyorum 400-500Hz arasını normalden 2dB daha düşük veriyor. Bir de elimizdeki mikrofon da 700-800 Hz arasını normalden 2dB daha düşük alıyor. Bu durumda elimizde flat bir ses değil de, 400-500 arası 2dB düşük, 700-800 arası da 2dB yüksek olan bir ses var. Biz bunları önceden bilerek bu testi yine yaparsak, pratik olarak başarılı olur muyuz?

Sonuç olarak en ekstrem durumları da düşünmek lazım. Aslında asıl merak ettiğim, hardware'e fazla masraf etmeden, bu işlemi yine yapabilir miyiz?

 

[Mundox]

Elinde uygun test cihazlari yoksa test yapamazsin. Bu kadar basit. O kadar cok degisken var ki sinyal duzeneginde hangi birinin kagit uzerindeki spec'lerine bakarak ayar yapacaksin. Zaten kagit uzerindeki spec'ler de ne kadar dogru kim bilir.Guvenecegin bir referans yoksa kulagina gore yap daha iyi.

 

[Haznac]

Peki abi, bu mikrofonlar flat olmasa, yani herhangi bir omni-directional mikrofon kullansak, ama kullandığımız analiz yazılımına önceden söylesek "sana gelen sinyal şöyle bir mikrofondan geçiyor, ona göre sonuçları göster" gibisinden... O zaman da bu işlem başarılı olur değil mi?

Ufuk dogru demis, oyle test aletlerin varsa bir kac yuz dolar daha verir adam gibi test mikrofonu alirsin ki adam gibi test yapabilesin.

Ufuk'un bahsettigi ringing out the sytem olayina bir ek de ben yapmak isterim. Sahne mikrofonlari acikken bir eleman avucunun iciyle mikrofona
dik aciyla elini yavasca yaklastirir, hafif otme oldugu yerdeki frekans bulunur, kesilir, ayni isleme devam edilir taa ki el mikrofona sifir olana kadar. Bu sekilde otmeyen mikrofon konser esnasinda hic otmez.

Bahsettiğin şeyi İzmir'deki Therapy? konserinde monitör mühendisi Ian Ettridge yapmıştı.Avuçiçi yerine ağzını 'O' şekline getirip yaklaşıyordu mikrofona.Spektrum analyzer olmadığından,feedback yapan frekansı,dinleyerek anlayıp sahneden aletlerin yanında duran dize bağırıyordu:''Cut at 1.25k!''

 

[berk]

Nezamandir yazmak istiyorum, bu basligin altina, anca bugune,
simdi durum asagidaki gibi olunca, yukarda anlatilan butun o degerli bilgilerin hic bir onemi kalmiyor :? . (izmirin iyi mekanlarinda bir konser)

Batuhan, aslinda hakli. Akustik formunda da hep bahsettigimiz gibi, konser alaninda hic bir noktasinda ayni kaliteye ulasman imkansiz. Ses dalgalari , duvalardan sekerek alan icinde nod lar ve antinodlar olusturuyor ve boylece Room Mode lar devreye giriyor( Axial, Tangential, Oblique) ve bunlari 31 band veya daha farkli yontemlerle optimize etmeye calisiyorsunuz. Mesala bir Dido konserinde FOH enginner,Line array ler asildiktan sonra elindeki Spectrum analyzer la, line array in en altindaki en onundeki seyircilere dogru yoneltimis speakerin yuksek freakanlari keser, cunku onlar directional olup, ordaki seyirciye daha cok cabuk ulasir( ayni zamanda delay ler) boyle salonun icinde, laptop unda gezerek, salonu optimize etmeye calisir, Dedigim gibi hic bir zaman salonun her tarinfa mukemmel sesi yakalamazsin, bu bahsettgim konserde oldugu gibi, o cancellation olan noktalardaki seat ler sokuluyor :shock:
Ufuk bahsetigi yontem orta buyuklukteki (100-1000 kisi) her konser icin kullaniyor, production buyudukce olaya laptoplar ve software girmeye basliyor.
Gercekten, software lerden once, cok basit seyler var, sadece onlari yapmak bile, inanilmaz fark kazandiracaktir, resimdekini yapmayin mesala.
kolay gelsin

berk